ماشین حساب ساب نت زیر آدرس IPv4 و پیشوند CIDR (یا ماسک) را می گیرد و آدرس شبکه، Broadcast، اولین و آخرین هاست قابل استفاده، تعداد هاست و ماسک Wildcard را نشان می دهد. اگر بخواهید، همان شبکه را به زیرشبکه های کوچک تر هم تقسیم می کند. محاسبه در مرورگر شما انجام می شود و هیچ آدرسی به سرور فرستاده یا ذخیره نمی شود.
| شبکه (CIDR) | |
|---|---|
| ماسک زیرشبکه | |
| ماسک Wildcard | |
| آدرس شبکه | |
| آدرس Broadcast | |
| اولین هاست | |
| آخرین هاست | |
| تعداد هاست قابل استفاده | |
| کل آدرس های بلوک | |
| ماسک به صورت باینری | |
| نوع آدرس |
برای استفاده از ماشین حساب، جاوااسکریپت مرورگر باید روشن باشد.
ساب نت چطور حساب می شود
هر آدرس IPv4 چهار بایت یا 32 بیت دارد. پیشوند CIDR (عددی مثل 24 بعد از اسلش) می گوید چند بیت اول مربوط به شبکه است و بقیه بیت ها مال هاست ها. برای پیشوند 24، ماسک 255.255.255.0 می شود و 8 بیت آخر برای هاست ها می ماند. مفهوم پایه را در ساب نت چیست توضیح داده ایم؛ اینجا فقط فرمول ها را مرور می کنیم:
- آدرس شبکه: آدرس IP را با ماسک AND بیتی کنید.
- Broadcast: همه بیت های هاست را 1 کنید، یعنی آدرس شبکه به علاوه (2 به توان بیت های هاست) منهای 1.
- هاست های قابل استفاده: 2 به توان (32 منهای پیشوند) منهای 2 برای پیشوندهای تا 30، چون آدرس شبکه و Broadcast به دستگاه داده نمی شوند.
- Wildcard: معکوس ماسک؛ در ACL ها و OSPF همین به کار می رود.
جدول پیشوندهای پرکاربرد
| پیشوند | ماسک | تعداد آدرس | هاست قابل استفاده | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|---|
| /30 | 255.255.255.252 | 4 | 2 | لینک بین دو روتر |
| /29 | 255.255.255.248 | 8 | 6 | چند سرور یا تجهیز مدیریتی |
| /28 | 255.255.255.240 | 16 | 14 | شبکه کوچک سرورها |
| /27 | 255.255.255.224 | 32 | 30 | یک بخش کوچک اداری |
| /26 | 255.255.255.192 | 64 | 62 | VLAN کارمندان یک طبقه |
| /24 | 255.255.255.0 | 256 | 254 | پیش فرض اغلب شبکه های اداری |
| /23 | 255.255.254.0 | 512 | 510 | شبکه بزرگ تر با Wi-Fi زیاد |
| /16 | 255.255.0.0 | 65536 | 65534 | کل یک بازه 192.168 یا 172.16 |
پیشوند 31 برای لینک نقطه به نقطه است (RFC 3021) و دو آدرس قابل استفاده دارد؛ پیشوند 32 فقط یک آدرس را نشان می دهد، مثل Loopback یا یک مسیر میزبان.
یک مثال کاربردی
فرض کنید شبکه 192.168.10.0/24 دارید و می خواهید آن را بین چهار بخش (کارمندان، مهمان، سرورها، دوربین ها) تقسیم کنید. در کادر بالا 192.168.10.0/24 را بنویسید و پیشوند تقسیم را /26 بگذارید. چهار زیرشبکه 64 آدرسی با 62 هاست قابل استفاده می بینید: 192.168.10.0، 192.168.10.64، 192.168.10.128 و 192.168.10.192. بعد هر زیرشبکه را به یک VLAN اختصاص می دهید؛ توضیح کامل در VLAN چیست آمده است.
اگر بخش ها اندازه یکسان نمی خواهند، مثلاً سرورها فقط 10 آدرس و کارمندان 100 آدرس لازم دارند، از VLSM استفاده کنید: اول بزرگ ترین بخش را بگذارید، بعد کوچک ترها را از ادامه بلوک بردارید.
اشتباه های رایج
- ماسک غیرپیوسته: 255.0.255.0 ماسک معتبر نیست؛ بیت های یک باید پشت سر هم باشند و ماشین حساب هم همین را خطا می گیرد.
- فراموش کردن دو آدرس رزرو: در /24 تعداد هاست 254 است، نه 256؛ آدرس شبکه و Broadcast را نمی شود به دستگاه داد.
- هم پوشانی زیرشبکه ها: دو بخش با بازه های متداخل، مسیریابی را خراب می کنند؛ پیش از ثبت در روتر یا فایروال جدول را مرور کنید.
- انتخاب بازه عمومی برای شبکه داخلی: داخل شرکت از بازه های خصوصی RFC 1918 استفاده کنید و همین ماشین حساب نوع آدرس را نشان می دهد.
- تنگ گرفتن بلوک: شبکه ای که 200 دستگاه دارد، در /24 جا می ماند اما با رشد پر می شود؛ برای رشد بعدی حاشیه بگذارید.
آدرس دهی و عیب یابی
وقتی دو دستگاه در یک ساب نت هستند، مستقیم با هم صحبت می کنند و وقتی نیستند، ترافیک از Gateway عبور می کند. اگر سروری از یک شبکه دیگر پینگ نمی شود، اول ماسک دو طرف را با این ماشین حساب مقایسه کنید؛ ماسک اشتباه یکی از رایج ترین علت هاست و ترتیب بررسی بقیه علت ها در عیب یابی شبکه آمده است. نحوه گرفتن خودکار آدرس در DHCP چیست و ترجمه آدرس بین شبکه خصوصی و اینترنت در NAT چیست توضیح داده شده است.
منابع و مستندات رسمی
- RFC 4632 درباره CIDR و تقسیم آدرس IPv4
- RFC 1918 درباره آدرس های خصوصی IPv4
- RFC 3021 درباره پیشوند 31 در لینک های نقطه به نقطه
طراحی آدرس دهی شبکه شرکت، تقسیم VLAN ها و مستندسازی بازه ها در نصب و راه اندازی شبکه انجام می شود.
