انتخاب بین هاست لینوکس یا ویندوز را معمولاً برنامه ای تعیین می کند که قرار است روی سرور اجرا شود. وردپرس، لاراول و بیشتر سایت هایی که با PHP نوشته شده اند روی لینوکس راحت تر اجرا می شوند و هزینه لایسنس سیستم عامل هم ندارند. برنامه های ASP.NET که روی .NET Framework ساخته شده اند، نرم افزارهای مالی که به SQL Server وصل می شوند، Active Directory و Exchange به ویندوز سرور نیاز دارند.
این مرز چند سال است کم رنگ تر شده. نسخه های جدید .NET روی لینوکس هم اجرا می شوند و SQL Server هم نسخه لینوکسی دارد. برای همین قبل از انتخاب، باید دقیق بدانید برنامه شما با کدام نسخه و کدام اجزا کار می کند.
جدول مقایسه سرور لینوکس و ویندوز سرور
| معیار | لینوکس (Ubuntu، Debian، AlmaLinux) | Windows Server |
|---|---|---|
| لایسنس سیستم عامل | توزیع های رایج رایگان اند؛ اشتراک پشتیبانی (مثل RHEL یا Ubuntu Pro) اختیاری است | لایسنس بر اساس تعداد هسته پردازنده، و برای بعضی سرویس ها CAL کاربر یا دستگاه |
| روش مدیریت | SSH و خط فرمان؛ پنل هایی مثل cPanel، DirectAdmin و Plesk | RDP و محیط گرافیکی، PowerShell؛ پنل Plesk |
| وب سرور | Apache، Nginx، LiteSpeed | IIS |
| زبان ها و فریم ورک ها | PHP، Python، Node.js، Go، .NET جدید | ASP.NET روی .NET Framework، .NET جدید، PHP روی IIS |
| دیتابیس | MySQL، MariaDB، PostgreSQL، SQL Server برای لینوکس | SQL Server با همه اجزا، MySQL |
| مصرف منابع | نسخه بدون محیط گرافیکی با رم و دیسک کم کار می کند | محیط گرافیکی رم بیشتری می گیرد؛ Server Core سبک تر است |
| به روزرسانی | بیشتر بسته ها بدون ریبوت کل سرور نصب می شوند | به روزرسانی ماهانه که معمولاً ریبوت لازم دارد |
| سرویس های سازمانی | Samba و FreeIPA برای کارهای مشابه، با محدودیت | Active Directory، Group Policy، Exchange، Remote Desktop Services |
برنامه شما کدام سیستم عامل را لازم دارد؟
قبل از مقایسه قیمت پلن ها، سیستم عامل مورد نیاز را از توسعه دهنده یا فروشنده نرم افزار بپرسید. برای برنامه های رایج جواب تقریباً روشن است:
- وردپرس، جوملا، لاراول و فروشگاه های PHP روی لینوکس بهتر اجرا می شوند. ابزارها، افزونه های کش و آموزش هایشان با فرض لینوکس و Apache یا LiteSpeed نوشته شده است.
- برنامه های ASP.NET Web Forms و MVC که روی .NET Framework 4.x ساخته شده اند، ویندوز سرور و IIS لازم دارند و عملاً روی لینوکس اجرا نمی شوند.
- ASP.NET Core و .NET 6 به بعد روی هر دو اجرا می شوند. اگر تیمتان لینوکس بلد است، سرور لینوکسی با Nginx جلوی برنامه ارزان تر تمام می شود.
- بیشتر نرم افزارهای مالی، حسابداری و اتوماسیون اداری ایرانی روی ویندوز و SQL Server نصب می شوند. نسخه لینوکسی SQL Server بعضی اجزا مثل Reporting Services را ندارد، پس بدون تأیید فروشنده نرم افزار سراغش نروید.
- سرویس های Python و Node.js و هر چیزی که با داکر و کوبرنتیز اجرا می شود، جایش روی لینوکس است.
اگر به لینوکس رسیدید، قدم بعدی انتخاب توزیع است. مقایسه توزیع ها را در اوبونتو یا دبیان برای سرور و مراحل نصب را در نصب لینوکس روی سرور نوشته ایم.
هاست لینوکس یا ویندوز برای وردپرس
برای وردپرس جواب لینوکس است. وردپرس روی IIS هم نصب می شود، ولی قواعد .htaccess که بسیاری از افزونه ها (کش، ریدایرکت، امنیت) می نویسند روی IIS کار نمی کند و باید دستی به web.config تبدیل شود. افزونه های کش مثل LiteSpeed Cache هم فقط روی وب سرور LiteSpeed امکانات کاملشان را دارند.
اگر سایت وردپرسی شما امروز روی هاست ویندوز است و مشکل سرعت یا افزونه دارد، انتقالش به هاست لینوکس معمولاً کار پیچیده ای نیست. فقط باید آدرس ها و قواعد ریدایرکت را بعد از انتقال بررسی کنید تا لینک ها نشکنند.
هزینه ها فقط لایسنس نیست
Windows Server در نسخه های Standard و Datacenter بر اساس تعداد هسته های پردازنده لایسنس می شود و حداقل لایسنس برای هر سرور 16 هسته است. برای سرویس هایی مثل اشتراک فایل یا Remote Desktop هم به ازای هر کاربر یا دستگاه CAL جداگانه لازم است. در سرور مجازی معمولاً هزینه لایسنس داخل قیمت پلن ویندوزی حساب می شود و به همین دلیل پلن ویندوزی با مشخصات یکسان گران تر است.
روی لینوکس هزینه سیستم عامل صفر است، اما اگر کنترل پنل تجاری مثل cPanel یا DirectAdmin بخواهید، لایسنس آن را جدا می پردازید. تفاوت این دو پنل را در مقایسه سی پنل و دایرکت ادمین نوشته ایم.
هزینه ای که کمتر به آن فکر می شود، رم است. ویندوز سرور با محیط گرافیکی از همان ابتدا بخش قابل توجهی از رم را مصرف می کند. یک سرور لینوکسی بدون محیط گرافیکی با بخش کوچکی از همان رم بالا می آید و بقیه برای وب سرور و دیتابیس می ماند. پس برای یک سایت یکسان، پلن ویندوزی معمولاً باید یک رده بزرگ تر باشد.
امنیت و به روزرسانی در هر کدام
هیچ کدام به خودی خود امن تر نیست؛ تنظیمات بعد از نصب تعیین کننده است. دو ضعف رایج را زیاد می بینیم:
- روی لینوکس، SSH با رمز عبور و پورت پیش فرض که مدام هدف تلاش های ورود خودکار ربات هاست.
- روی ویندوز، Remote Desktop باز روی اینترنت. این یکی از مسیرهای اصلی ورود باج افزار به شبکه شرکت هاست.
مایکروسافت به روزرسانی های امنیتی را دومین سه شنبه هر ماه منتشر می کند و بیشترشان ریبوت می خواهند، پس باید یک پنجره زمانی ثابت برای ریبوت داشته باشید. در لینوکس بسته ها جداگانه به روز می شوند و فقط به روزرسانی کرنل ریبوت لازم دارد. چک لیست امن سازی هر دو را در هاردنینگ سرور لینوکس و ویندوز آورده ایم.
چه کسی قرار است سرور را مدیریت کند؟
تیمی که سال ها با محیط گرافیکی ویندوز و PowerShell کار کرده، با یک سرور لینوکسی که فقط از خط فرمان مدیریت می شود راحت نیست و برعکس. سروری که کسی آن را خوب نمی شناسد، به روز نمی شود، بکاپش تست نمی شود و اولین مشکل جدی را دیر می فهمد.
اگر تیم داخلی ندارید، مدیریت سرور را می شود به یک تیم بیرونی سپرد. مدیریت سرور لینوکس شامل به روزرسانی، مانیتورینگ، بکاپ و رفع مشکل است.
سرور ویندوز یا لینوکس برای شبکه شرکت
در شرکت هایی که بیش از چند کارمند دارند، معمولاً هر دو لازم می شود. یک الگوی رایج این است:
- ویندوز سرور داخل شبکه برای Active Directory، اشتراک فایل و نرم افزار مالی
- لینوکس برای سایت، ایمیل سرور، مانیتورینگ و سرویس های کانتینری
هر دو روی یک هاست مجازی سازی مثل VMware ESXi یا Proxmox اجرا می شوند و لازم نیست سخت افزار جدا بخرید. راه اندازی دامین کنترلر و سرویس های ویندوزی در اکتیو دایرکتوری و ویندوز سرور آمده است.
انتخاب سریع بر اساس کاری که دارید
| کار شما | انتخاب |
|---|---|
| سایت وردپرسی یا فروشگاه PHP | هاست لینوکس |
| چند سایت روی یک سرور با کنترل پنل | سرور لینوکس با DirectAdmin یا cPanel |
| برنامه ASP.NET روی .NET Framework | ویندوز سرور با IIS |
| نرم افزار حسابداری با SQL Server | ویندوز سرور |
| مدیریت کاربران و کامپیوترهای شرکت | ویندوز سرور با Active Directory |
| API با Node.js یا Python، داکر | سرور لینوکس |
اگر ویندوز سرور را انتخاب کردید، مراحل نصب در نصب ویندوز سرور 2022 آمده و تعریف خود سرور در سرور چیست.
منابع و مستندات رسمی
- مستندات رسمی مایکروسافت درباره Windows Server
- مستندات رسمی Ubuntu Server
- چرخه انتشار و پشتیبانی نسخه های Ubuntu
اگر هنوز مطمئن نیستید برنامه تان روی کدام سیستم عامل بهتر اجرا می شود، مشخصات برنامه و سرور فعلی را در بازدید و مشاوره رایگان بفرستید تا پیش از خرید پلن یا لایسنس، گزینه مناسب را با هم مشخص کنیم.
